دليل عقلى بر اين نظر اين نظر را مىتوان با دليل عقلى و اصول حكمت متعاليه « 1 » نيز ثابت نمود و خلاصهء آن اين است : وجود و هستى در هر مقام و مرتبه‌اى با علم و شعور و درك و آگاهى ملازم و توأم است و هر چيزى كه سهمى از وجود و هستى دارد به همان اندازه از علم و شعور سهمى خواهد داشت و دلايل فلسفى اين نظر را كاملًا تأييد مىكند و پايهء برهان فلسفى آن را دو چيز تشكيل مىدهد : 1 . در جهان هستى آن چه اصيل و سرچشمه آثار و كمالات است « وجود » است و هر نوع فيض معنوى و مادى از آن اوست . اگر در جهان ، علم و ادراكى ، قدرت و نيرويى ، زندگى و حياتى هست همگى در پرتو وجود و هستى اشياست و اگر وجود از ميان برود همه اين جنب و جوش‌ها ، تلاش‌ها و حركت‌ها به خاموشى مىگرايد . 2 . براى وجود در تمام مراحل هستى از واجب و ممكن از مجرد و مادى ، از عرض و جوهر ، يك حقيقت بيش نيست و حقيقت وجود اگر چه براى ما روشن نيست ؛ ولى ما به آن حقيقت با يك رشته مفاهيم ذهنى اشاره مىكنيم و مىگوييم وجود چيزى است كه عدم و نيستى را طرد مىكند و به هر چيزى حقيقت و عينيت مىبخشد . بنابراين هر كجا از وجود سراغى داشته باشيم اين دو صفت ( طرد عدم ؛ تشكيل دهندهء حقيقت خارجى عينى ) را در آن‌جا مىيابيم . از اين جهت

--> ( 1 ) . . حكمت متعاليه همان فلسفهء صدرالمتألهين است كه براى خود در فلسفهء اسلامى ، مكتب ويژه‌اى دارد .